Yōkai, obake, yūrei: สามคำที่ใช้เรียกสิ่งลี้ลับ
ภาษาอังกฤษใช้คำว่า "ผี" และ "สัตว์ประหลาด" อย่างหลวมๆ ส่วนภาษาญี่ปุ่นก็มีชุดคำศัพท์เป็นของตัวเอง Yōkai คือสิ่งมีชีวิต มีทั้งร่างกาย นิสัย และอาหารโปรด Yūrei คือวิญญาณของคนตาย Obake มาจากคำกริยา bakeru "เปลี่ยนรูปร่าง" และเป็นคำที่เป็นมิตรที่เด็กๆ ใช้กับทุกสิ่งที่ดูน่ากลัว
| ญี่ปุ่น | โรมาจิ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 妖怪 | yōkai | สิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ |
| お化け | obake | น่ากลัว สัตว์ประหลาด (คำประจำวัน) |
| 幽霊 | yūrei | ผีของคนตาย |
| 化ける | bakeru | เพื่อเปลี่ยนรูปร่างเพื่อเปลี่ยนแปลง |
สี่ตัวเอก: kappa, tengu, oni, kitsune
ทั้งสี่สิ่งนี้ปรากฏบ่อยมากจนเด็กญี่ปุ่นทุกคนสามารถวาดภาพได้ kappa คือสิ่งมีชีวิตในแม่น้ำที่มีจานน้ำอยู่บนหัว tengu คือก็อบลินภูเขาที่มีใบหน้าสีแดงและจมูกยาว oni เป็นยักษ์มีเขา ปกติจะเป็นสีแดงหรือสีน้ำเงิน ถือกระบองเหล็ก kitsune เป็นสัตว์ที่มีตัวตนจริง นั่นคือสุนัขจิ้งจอก ซึ่งในนิทานได้รับพลังเวทย์มนตร์ตามอายุและสามารถแปลงร่างเป็นมนุษย์ได้
อ่านคันจิแล้วชื่อเปิดขึ้นมา Kappa คือแม่น้ำบวกลูก Tengu คือสุนัขสวรรค์บวกชื่อที่มาจากประเทศจีน สุนัขจิ้งจอกที่แปลงร่างคือ bakegitsune โดยที่ kitsune กลายเป็น gitsune ภายในสารประกอบ
| ญี่ปุ่น | โรมาจิ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 河童 | kappa | เด็กน้อยแห่งแม่น้ำ |
| 天狗 | tengu | สุนัขสวรรค์ |
| 鬼 | oni | ยักษ์, ปีศาจ |
| 狐 | kitsune | จิ้งจอก ผู้แปลงร่าง |
| 化け狐 | bakegitsune | จิ้งจอกแปลงร่าง |
| 狸 | tanuki | สุนัขแรคคูนนักเล่นกล |
tanuki สมควรได้รับตำแหน่งข้างสุนัขจิ้งจอก มันเป็นสัตว์จริงๆ นั่นคือแรคคูนสุนัข และในตำนานพื้นบ้านมันเป็นสัตว์เจ้าเล่ห์ที่ร่าเริงซึ่งเปลี่ยนรูปร่างโดยมีใบไม้อยู่บนหัว รูปปั้นเครื่องปั้นดินเผา tanuki ตั้งอยู่ด้านนอกร้านอาหารหลายแห่งในญี่ปุ่น
ชื่อที่บรรยายตัวเอง: อ่านคันจิแล้วเห็นภาพสิ่งมีชีวิต
ชื่อ yōkai หลายชื่อเป็นคำอธิบายธรรมดา หากคุณรู้คันจิพื้นฐานบ้าง ก็สามารถเดาสัตว์ตัวนั้นได้ก่อนที่จะเห็นภาพ
| ญี่ปุ่น | โรมาจิ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 雪女 | yuki onna | ผู้หญิงหิมะ |
| ろくろ首 | rokurokubi | ผู้หญิงที่ยืดคอ |
| 座敷童 | zashiki warashi | จิตวิญญาณเด็กของบ้าน |
| 一つ目小僧 | hitotsume kozō | เด็กชายตาเดียว |
| からかさ小僧 | karakasa kozō | เด็กชายร่มกระดาษ |
Yuki-onna คือยูกิ "หิมะ" บวก onna, "ผู้หญิง": ร่างซีดที่ปรากฏในพายุหิมะ Rokurokubi รวม kubi, "คอ" กับ rokuro ซึ่งเป็นคำที่หมายถึงลูกรอกหรือล้อของช่างหม้อ ซึ่งเป็นคำอธิบายตามปกติสำหรับคอที่หมุนออกยาวมาก
Zashiki-warashi คือ zashiki ซึ่งเป็น tatami ห้องพักแขก บวกด้วย warashi ซึ่งเป็นคำระดับภูมิภาคสำหรับเด็ก มาจากนิทานพื้นบ้านทางตอนเหนือของญี่ปุ่น และบ้านที่ใครๆ ก็อาศัยอยู่ว่ากันว่าเจริญรุ่งเรือง Hitotsume-kozō คือ "ตาเดียว" บวก kozō พระหนุ่มหรือเด็กผู้ชาย Karakasa-kozō คือร่มกระดาษทาน้ำมันเก่าๆ karakasa ซึ่งมีชีวิตขึ้นมาด้วยตาข้างเดียวและขาข้างเดียว
คำ Yōkaiในภาษาญี่ปุ่นประจำวัน
นี่คือจุดที่นิทานพื้นบ้านกลายเป็นคำศัพท์ที่มีประโยชน์ คนญี่ปุ่นใช้สำนวนเหล่านี้โดยไม่ได้คิดถึงสัตว์ประหลาดเลย
| ญี่ปุ่น | โรมาจิ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 鬼ごっこ | onigokko | เกมไล่จับ |
| 鬼のように | oni no yō ni | เหมือนปีศาจ: อย่างยิ่ง |
| かっぱ巻き | kappamaki | ม้วนซูชิแตงกวา |
| 天狗になる | tengu ni naru | ที่จะหยิ่งผยอง |
| 狐につままれる | kitsune ni tsumamareru | จะต้องงุนงงไปหมด |
| 狸寝入り | tanuki neiri | แกล้งทำเป็นหลับ |
| 鬼に金棒 | oni ni kanabō | ทำให้ผู้แข็งแกร่งแข็งแกร่งยิ่งขึ้น |
| 河童の川流れ | kappa no kawanagare | แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญก็ยังทำผิดพลาด |
ใน onigokko ผู้เล่นที่ไล่ตามคนอื่นๆ คือ oni เช่นเดียวกับที่ภาษาอังกฤษพูดว่า "มัน" Oni no yō ni ทำให้คำอธิบายใดๆ รุนแรงเกินไป และคนหนุ่มสาวก็ย่อให้สั้นลงอีกและใส่ oni หน้าคำคุณศัพท์เป็นคำสแลงที่แปลว่า "ซุปเปอร์"
Kitsune ni tsumamareru แปลตามตัวอักษรว่า "ถูกสุนัขจิ้งจอกบีบ" ซึ่งก็คือ รู้สึกราวกับว่าสุนัขจิ้งจอกได้อาคมคุณ Oni ni kanabō คือ "กระบองเหล็กสำหรับยักษ์": สร้างความได้เปรียบให้กับผู้ที่แข็งแกร่งอยู่แล้ว Kappa no kawanagare คือ "กัปปะที่ถูกพัดไปตามแม่น้ำ" แม้แต่นักว่ายน้ำที่เก่งที่สุดก็สามารถลื่นล้มได้
ประโยคที่พูดได้จริง
ต่อไปนี้เป็นสำนวนในประโยคในระดับสุภาพหรือเป็นมิตร บรรทัดแรกเป็นบทสวดจาก Setsubun ในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ เมื่อครอบครัวต่างๆ โยนถั่วเพื่อขับไล่โชคร้ายออกจากบ้าน
| ญี่ปุ่น | โรมาจิ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 鬼は外、福は内。 | Oni wa soto, fuku wa uchi. | ปีศาจออกไป โชคดีเข้ามา |
| 今日は鬼のように忙しいです。 | Kyō wa oni no yō ni isogashii desu. | วันนี้ฉันยุ่งมาก |
| かっぱ巻きを一つください。 | Kappamaki o hitotsu kudasai. | ขอแตงกวาม้วนหนึ่งอัน |
| 天狗にならないでね。 | Tengu ni naranaide ne. | อย่าปล่อยให้มันไปอยู่ในหัวของคุณ |
| 誰が鬼？ | Dare ga oni? | “มัน” คือใคร? (ไม่เป็นทางการ) |
| 好きな妖怪は何ですか。 | Suki na yōkai wa nan desu ka. | โยไคที่คุณชื่นชอบคืออะไร? |
จิ้งจอกและทานูกิบนเมนูอาหาร
สัตว์ yōkai สองตัวปรากฏในเมนูร้านบะหมี่ทั่วประเทศญี่ปุ่น Kitsune อุด้งคืออุด้งที่ราดหน้าด้วยเต้าหู้ทอดหวาน ซึ่งว่ากันว่าเป็นอาหารโปรดของสุนัขจิ้งจอก Tanuki อุด้งหรือ tanuki soba มักจะมาพร้อมกับแป้งเทมปุระกรุบกรอบ แม้ว่าความหมายของชื่อจะเปลี่ยนไปตามภูมิภาคก็ตาม
สุนัขจิ้งจอกก็มีด้านที่จริงจังเช่นกัน พวกเขาคือผู้ส่งสารของ Inari เทพแห่งข้าวและธุรกิจ และจิ้งจอกหินเฝ้า Inari ศาลเจ้าทั่วประเทศ ดังนั้นคำเดียวกันนี้ kitsune จึงสามารถชี้ไปที่นักเล่นกลในเรื่อง รูปปั้นที่ศาลเจ้า หรือชามบะหมี่ได้
จะเจอyōkaiได้ที่ไหนในอนิเมะและเกม
มังงะคลาสสิก yōkai คือ GeGeGe no Kitarō โดย Shigeru Mizuki ซึ่งทำให้สิ่งมีชีวิตเก่าแก่มากมายคุ้นเคยกับเด็กยุคใหม่ และ Yo-kai Watch ก็ทำเช่นเดียวกันกับคนรุ่นต่อ ๆ ไป ใน Demon Slayer หรือที่รู้จักในญี่ปุ่นในชื่อ Kimetsu no Yaiba ศัตรูคือ oni นารูโตะถูกสร้างขึ้นโดยมีสุนัขจิ้งจอกเก้าหาง
เกมส์ก็เต็มไปด้วยพวกเขาเช่นกัน ใน Animal Crossing เจ้าของร้าน Tom Nook คือ tanuki และคนพายเรือ Kapp'n คือ kappa ชุด Tanooki ของมาริโอตั้งชื่อตาม tanuki โปเกมอนหลายตัวมักเชื่อมโยงกับ yōkai เช่น สุนัขจิ้งจอกที่มีหางหลายหาง เมื่อคุณรู้ต้นฉบับแล้ว คุณจะสังเกตเห็นข้อมูลอ้างอิงทุกที่